Het onderwerp van dubbelnummer 22-2/3 van Remediaal is het onderwijs aan leerlingen met ASS in het vo. Van verschillende kanten wordt het onderwerp belicht. Zo zijn er bijdragen van resultaten van onderzoek, van initiatieven binnen samenwerkingsverbanden en worden tal van praktische handreikingen besproken die ervoor zorgen dat het onderwijs beter is afgestemd op de (onderwijs)behoeften van deze doelgroep.

• Ina van Berckelaer-Onnes laat ons zien hoe autisme en Asperger als officiële stoornissen werden samengevoegd tot Autisme Spectrum Stoornis (ASS) dat thans valt onder het brede begrip neurodiversiteit.
  Anne Smit, Annelies de Bildt en Pieter Hoekstra benadrukken het belang van het verder kijken dan de diagnose en leraren te ondersteunen bij het bieden van inclusief onderwijs aan alle kinderen met autismekenmerken.
• Erna Dogger wijst erop dat het voor scholen lastig is om maatwerk toe te passen wanneer een diagnose ontbreekt. Zij vertelt ons hoe het wel kan.
• Ilja Lukasik laat zien hoe een samenwerkingsverband kiest voor inclusiever onderwijs voor leerlingen met én zonder autisme.
• Ina Miniankova en Jan Schrurs beschrijven in hun bijdrage een manier waarop bij leerlingen met autisme positieve gevoelens in de klas en op school hersteld en bevorderd kunnen worden: Het COMPORT-plan.
• Kobe Vanroy beschrijft in zijn artikel hoe inzicht in het denken van jongeren met autisme een aanzet kan zijn tot mogelijke oplossingen met positieve resultaten.
• Esther Bax-Höhle en Chris Kuiper beschrijven in hun bijdrage het preventieve en omgevingsgerichte SchoolTransitieAfstemmingsProgramma (STAP). Doel: het versoepelen van de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs voor leerlingen die moeite hebben met sociale communicatie en flexibiliteit.
• Sandra Stultiens-Houben gaat in haar artikel in op de prikkelverwerking en de problemen die sommige scholieren kunnen ondervinden op dit gebied.
• Monique Schoenmakers en Saskia Sliepenbeek beschrijven in hun artikel welke thema’s een rol spelen bij het onderwijs aan leerlingen met autisme in het vo en hoe het Autisme Steunpunt Zuidoost-Brabant voldoet aan een behoefte aan kennis en advies over autisme en onderwijs in de regio.
• Ilonka van der Sommen laat in haar bijdrage zien wat er mogelijk is om tegemoet te komen aan de genderdiversiteit van jongeren met autisme en waarom dit noodzakelijk is.

De redactie van Remediaal hoopt met dit themanummer de lezers te inspireren om te komen tot een ondersteuning van leerlingen met ASS binnen hun school waarbij sprake is van afstemming op de specifieke (onderwijs) behoeften zodat persoonlijke, emotionele en cognitieve ontwikkeling zo optimaal mogelijk kunnen verlopen.

De redactie

Het bericht Remediaal Themanummer Autisme verscheen eerst op Remediaal Digitaal.

Geplande publicatiedatum: Zicht: op gecijferdheid in de herfst 2023 en Zicht op: Automatisering 1 – 110 in het voorjaar 2024

ZICHT OP: ONTLUIKENDE GECIJFERDHEID

Een ononderbroken ontwikkeling rekenen/wiskunde van 0 – 8 jaar!

Gerda Woltjer

Zo goed mogelijke reken- en leesprestaties voor de kinderen op onze school, dat willen we allemaal.

Maar over de aanpak hoe te komen tot optimale prestaties lopen de meningen ver uiteen. Van op een zo vroeg mogelijk tijdstip in de ontwikkeling oefenen met rekenbegrippen (zoals tellen) en leesbegrippen (woordjes) tot de zienswijze dat spontaan spel zonder druk van bovenaf centraal moet staan.

We halen even Carla Haelermans erbij, hoogleraar en onderzoeker: ‘Als je bij rekenen een stukje basiskennis mist, blijft dat je achtervolgen (Carla Haelermans, 2022)’

In de praktijk blijkt dit een hoofdoorzaak van veel rekenproblemen: stappen die het kind in zijn rekenontwikkeling overgeslagen heeft, of niet goed afgerond.

Waarom is het zo belangrijk geen stappen in het proces van voorbereidend rekenen/ontluikende gecijferdheid-  en aanvankelijk rekenen over te slaan? Anders gezegd, te zorgen voor een ononderbroken ontwikkeling bij de kinderen?

In ‘Zicht op: ontluikende gecijferdheid’ en ‘Zicht op: automatisering van 1 – 100’ laten we zien hoe je als pedagogisch medewerker/leerkracht basisschool vorm kunt geven aan het rekenproces, afgestemd op de ontwikkeling van het individuele kind.

In de boeken komt aan de orde:

• De stappen in een ononderbroken ontwikkeling rekenen/wiskunde van 0 tot 8 jaar
• Hoe krijg je zicht op de reken/wiskundeontwikkeling van een peuter en een kleuter tijdens het spel
• Hoe krijg je zicht op het automatiseringsproces van rekenen/wiskunde 1-100 in groep 3 en 4
• Hoe kun je die stappen inhoudelijk vormgeven?
• Hoe je dat allemaal kan organiseren?

Dit alles wordt op zeer praktische wijze met veel voorbeelden in de boeken uitgewerkt.

De winst hiervan zul je terugzien in een goed verlopend rekenproces, een kind dat niet onnodig problemen tegenkomt en collega’s die kunnen voortbouwen op een stevig fundament. En……dit draagt in hoge mate bij aan het welbevinden van het kind.

Het bericht Zicht op: ontluikende gecijferdheid verscheen eerst op Remediaal Digitaal.

Het bericht Bijlagen bij “Werkvormen voor motiverend leesonderwijs” – Remediaal nummer 4, jaargang 21 verscheen eerst op Remediaal Digitaal.

link naar pdf

Het bericht Literatuurlijst Begrijpend Lezen – Remediaal dubbelnummer 2-3, jaargang 21 verscheen eerst op Remediaal Digitaal.

Zelfhulpgids voor jongeren

Een juweeltje van een zelfhulpgids voor jongeren. Uitstekend geschreven en samengesteld door Anouk, die zelf een jongere is en schrijft vanuit haar eigen beleving en ervaringen. Uitvoering geheel in kleur, gelamineerde omslag, garenloos gebonden en uitgevoerd in een stevig A4 formaat.

Auteur

Anouk van de Schootbrugge is in 2020 afgestudeerd als journalist aan Hogeschool Windesheim Zwolle. Tijdens deze studie heeft zij aan Hogeschool Utrecht de minor Psychologie gevolgd. Hierdoor ontstond een mix van schrijven, psychologie en menselijke verhalen: een combinatie die Anouk héél enthousiast maakt.

Cahier

Daar zit ik dan, op mijn slaapkamer. Laptop voor mijn neus, tientallen tabbladen met literatuuronderzoeken geopend. Het is eind 2020 en ik volg de minor Psychologie aan Hogeschool Utrecht, waarvoor ik aan een groot project moet werken. De invulling van dat project is helemaal vrij. Mijn hersenen kraken. Wat wil ik creëren? Plots komt daar het idee om iets te maken rondom het concept zelfvertrouwen. Specifiek zelfvertrouwen onder jongeren van 12 tot 18 jaar – want ik weet uit eigen ervaring dat dit de leeftijden zijn waarop je weleens een steuntje in de rug kunt gebruiken.

Het begint als een tijdschrift

Het idee ontvouwt zich in mijn hoofd naar de gedachte om zelf een tijdschrift te ontwikkelen. Een ‘zelfhulp’-tijdschrift. Hierin verwerk ik die tientallen-tabbladen-literatuur. En om ervoor te zorgen dat jongeren er ook écht iets aan hebben, bedenk ik een hele reeks tips bij al deze informatie. Om er een compleet magazine van te maken met meer dan alleen zelfhulptips, stop ik er een zelftest, positieve Instagram-accounts en wat toffe posters in – om je aan simpele maar o zo behulpzame wijsheden te herinneren.

Het idee van een magazine komt niet helemaal uit de lucht vallen, want ik heb gestudeerd voor journalist aan Hogeschool Windesheim. Journalistiek is heel breed; ik word heel blij van schrijven en tijdschriften. Ik word ook blij van jongeren helpen, en van grafisch ontwerpen. Dus zo’n ‘zelfhulp’-tijdschrift leek me de perfecte combinatie voor wat blijdschap tijdens de coronacrisis, waarin ik geen school, klasgenoot of docent in levenden lijve heb gezien – en samen met mij vele anderen.

Dit verklaart meteen de eerste zin van deze tekst: dit magazine is daar, op mijn slaapkamer, op mijn laptop, tot stand gekomen. Best leuk toch? En dankzij een behulpzame docente ben ik in aanraking gekomen met Uitgeverij Betelgeuze, zodat het ook écht gelezen gaat worden door de beoogde doelgroep. Ook best leuk!

Ik hoop dan ook met heel mijn hart dat dit tijdschrift jullie, jongeren, helpt. Misschien lees je iets wat je altijd bij zal blijven. Of lees je iets herkenbaars, waardoor je denkt: mijn gevoelens zijn zo gek nog niet (wat ze sowieso nooit zijn!). Schrijf de nuttige tips ergens op en krijg onterechte gedachten onder controle. Ik heb vertrouwen in je.

Zie Zelfvertrouwen in de shop

Het bericht Zelfvertrouwen – Leren verscheen eerst op Remediaal Digitaal.

Het 20 jarig jubileum van Remediaal is voorbij. Een merkwaardig jaar met covid-19.

Inmiddels is de 21e jaargang van ons vaktijdschrift Remediaal gestart. Nummer 1 en 2 zijn verschenen! Met een boeiende artikelen van Jeroen Pronk, Wilma Jongejan, Tirza Bosma en Sui Lin Goei met SKILS.

Of wel Sociaal Klimaat-Interventie met Lesson Study. Het artikel doet een verslag van een kleinschalige effectstudie naar de sociale dynamiek in een klas. De plaats en de rol van de docent en zijn verantwoordelijkheden voortvloeiend uit de van rechtswege verplichte garantie voor de sociale veiligheid van hun leerlingen. Een aanrader!

Andere artikelen in dit nummer:

• Heb je de bel gehoord? door John Jeninga
• Een schoolvoorbeeld van Oplossingsgericht werken van Ron van Achteren
• Website: E-WISE Online: nascholing voor leraren door John Jeninga
• Autisme zie je niet aan de buitenkant Recensie door Nico Schouws
  

Het bericht Remediaal jaargang 21 nummer 1 verscheen eerst op Remediaal Digitaal.

Toetsen

Anders kijken, meer zien

Testen en toetsen is een veel besproken onderwerp in deze corona tijden. En laat nu dit dubbelnummer van Remediaal vooral over toetsen gaat. Meten is weten zei men vroeger al. Maar zoals uit de artikelen in deze Remediaal blijkt, is toetsen veel meer.

Op het 4e Nationale Toetscongres VO Anders kijken, meer zien werd de vraag gesteld:

“Wie van jullie heeft weleens aan de leerlingen gevraagd waarom zij denken dat jullie toetsen?” Het blijkt dat er heel verschillend over gedacht wordt door leerlingen. De PowerPointpresentatie van de dagvoorzitter liet antwoorden zien zoals: “Omdat jullie niet weten hoe het anders moet”, “Voor de cijferlijst”, “Om het beste uit ons te halen”, “Om te weten waar we staan in het leerproces”, en “Om te leren leren”.

Toetsing als motor voor leren

Dominique Sluijsmans vraagt aandacht in haar artikel “Toetsing als motor voor leren: naar succeservaringen voor alle leerlingen” voor de formatieve toetsing en de summatieve toetsing.

Vanuit de gedachte dat het onderwijs is bedoeld om leer­lingen alle kansen te bieden zich te ontwikkelen, uiten veel scholen de behoefte dat zij een andere weg in willen slaan als het gaat om toetsing. Er zijn vragen over de balans tussen de formatieve functie van toetsing (gericht op leren) en de summatieve functie van toetsing. Gericht op het komen tot een beslis­sing over vervolgonderwijs of diplomering. Hoewel de term forma­tief toetsen inmiddels lijkt te zijn opgenomen in het onderwijswoordenboek, zijn er veel vragen over wat forma­tief toetsen precies betekent. En hoe het concrete invulling kan krijgen in de praktijk.

Eerst wordt een nadere definitie van formatief toetsen gegeven in relatie tot de wijze waarop we het onderwijs ontwerpen. Daarbij zal worden uitgelegd waarom formatief handelen een betere benaming is. Vervolgens worden vijf kenmerken van formatief handelen gepresenteerd die schoolleiders en leraren handvatten kunnen bieden om hun visie op toetsing vorm te geven.

Informatief leren

Ook Harold Bekkering laat zijn licht schijnen over toetsen in zijn artikel “Formatief toetsen of informatief leren? Hij stelt onder meer: Toetsen is de tweede natuur van ons onderwijs geworden. Er worden verschillende redenen aangegeven waarom we toetsen. Maar toetsen worden allereerst gebruikt om de kennis te testen en de voortgang in kaart te kunnen brengen.

Deze inzichten zijn bedoeld voor de docent, maar ook voor externe partijen zoals de onderwijsinspectie, of de ouder die een middelbare schoolkeuze mag maken voor haar kind. Hoe scoort de potentiële school van jouw kind in termen van eindexamenslagingspercentages en het behalen van het door de CITO of IEP toets geschatte niveau van jouw kind is daarbij een veelgebruikt criterium.

Auteurs

Verdere bijdragen in deze Remediaal komen van: Peter Hoogendijk, Sergej Visser, Anke Swanenberg, Charline Rouffet, Marthe de Roo, Danelien A.E. van Aalst, Elsje de Vries, Tessa M.L. Kaufman, Gijs Huitsing, Peter Mol, Ron van Achteren en van onze redacteuren John Jeninga, Nico Schouws en Arjan Krijgsman.

Kortom een uiterst boeiende Remediaal. Zit je thuis vanwege corona, dan heb je 76 pagina’s om van te genieten.

Het bericht Remediaal Dubbelnummer 2020 2-3 is uit verscheen eerst op Remediaal Digitaal.